आँसु, अँगालो र आशाका पखेटा: त्रिभुवन विमानस्थलको यात्रा

-बर्णवास मगर

जेठ १७, काठमाडौं – बिहानको चार बजेसँगै त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलको गतिविधि सुरु भइसकेको हुन्छ। कर्मचारीहरू आफ्नो जिम्मेवारीमा खटिनुअघि नै यात्रु र तिनका आफन्त विमानस्थल परिसरमा पुगिसकेका हुन्छन्। पहिलो उज्यालोसँगै जहाज अवतरण र उडानको क्रम सुरु हुन्छ, अनि विमानस्थलको वातावरण अझ व्यस्त बन्दै जान्छ।

विमानस्थलमा यात्रुभन्दा उनीहरूलाई बिदाइ गर्न आएका आफन्तहरूको उपस्थिति पनि उत्तिकै देखिन्छ। कसैका हातमा पासपोर्ट हुन्छ, आँखामा सपना हुन्छ, अनि मनमा अनगिन्ती भावना। कोही नयाँ अवसरको खोजीमा विदेशतर्फ उड्दै हुन्छन्, कोही वर्षौँपछि घर फर्कँदै हुन्छन्। यही कारण विमानस्थल कसैका लागि बिदाइको थलो हो, कसैका लागि पुनर्मिलनको क्षण, त कसैका लागि जीवनको नयाँ अध्याय सुरु हुने ढोका।

विमानस्थल केवल जहाज उड्ने र अवतरण हुने स्थान मात्र होइन, यो भावनाहरूको संगम पनि हो। आगमन कक्षमा वर्षौँपछि आफ्नो प्रियजनलाई भेटेर आँसु पुछ्दै अँगालो हाल्ने दृश्य देखिन्छ भने प्रस्थान कक्षमा मुस्कानभित्र पीडा लुकाउँदै हात हल्लाएर बिदाइ गर्ने क्षण भेटिन्छ। प्रत्येक अनुहारसँग एउटा कथा जोडिएको हुन्छ—कसैको सपना, कसैको संघर्ष र कसैको सम्झनाले भरिएको कथा।

धेरै यात्रु पहिलोपटक विमानस्थल पुगेका हुन्छन्। त्यसैले कतिपय फोटो खिचिरहेका हुन्छन्, कोही अलमलिएका देखिन्छन्। विशेषगरी विदेश जाने नेपाली यात्रुहरूको घाँटीमा फूलमाला वा खादा देख्न सकिन्छ। कतिपयको हातमा नेपालको झण्डा पनि हुन्छ। ती दृश्यले देशप्रतिको माया, परिवारसँगको बिछोड र भविष्यप्रतिको आशा एकैपटक महसुस गराउँछन्। घर छोडेर टाढा जाँदा बालबालिका, श्रीमान्–श्रीमती वा बुढेसकालका बाबुआमासँग छुट्टिनुपर्दाको भावनाले धेरैलाई भावुक बनाएको देख्न सकिन्छ।

विमानस्थलमा प्रस्थानको पहिलो चरण

जब यात्रु आफन्त र साथीभाइसँग बिदाइ भएर प्रस्थानद्वारमा पुग्छन्, त्यसपछि औपचारिक प्रक्रिया सुरु हुन्छ। टिकट र राहदानी अनिवार्य रूपमा देखाउनुपर्छ। त्यसपछि सुरक्षा जाँच हुँदै यात्रु अगाडि बढ्छन्। सुरक्षा जाँचका क्रममा साथमा ल्याइएका केही सामग्री नियमअनुसार निकाल्नुपर्ने अवस्था पनि देखिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि सामान्यतया यात्रु उडान समयभन्दा केही घण्टा अगाडि विमानस्थल पुग्ने गर्छन्। यही क्रममा कसैले पहिलोपटक नजिकबाट जहाज हेरेर उत्साहित हुँदै फोटो खिचिरहेका हुन्छन् भने कोही आफ्नो कागजात मिलाउन व्यस्त हुन्छन्।

चेक–इन काउन्टरमा पुगेर राहदानी र टिकट बुझाउँदा धेरै यात्रुको अनुहारमा उत्साहसँगै केही डर र तनाव पनि देखिन्छ। भिसा, लगेजको तौल र आवश्यक कागजातको जाँच पूरा भएपछि यात्रु अध्यागमनतर्फ अघि बढ्छन्। अध्यागमनमा राहदानीमा छाप लगाइन्छ र यात्रु अर्को चरणमा प्रवेश गर्छन्।

विमानस्थलमा प्रस्थानको दोस्रो चरण

अध्यागमनमा यात्रुले आवश्यक कागजात देखाउनुपर्छ। यात्रु धेरै भएका बेला लामो लाइन लाग्ने गर्छ। कहिलेकाहीँ प्राविधिक समस्या वा प्रणालीमा आएको अवरोधका कारण यात्रुले केही असहजता पनि भोग्नुपर्ने हुन्छ।
यसबीच विमानस्थलका कर्मचारीहरू आफ्नो जिम्मेवारीमा निरन्तर खटिरहेका हुन्छन्—सुरक्षाकर्मी, अध्यागमन कर्मचारीदेखि सरसफाइमा जुटेका कर्मचारीसम्म। यात्रुको तनाव कम गर्न उनीहरूको मुस्कान र सहयोग पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण देखिन्छ।

अध्यागमनपछि अर्को सुरक्षा जाँच हुन्छ। यहाँ यात्रु र सामान दुवैको विस्तृत जाँच गरिन्छ। नियमअनुसार झोलाभित्रका सामग्री जाँचिने भएकाले कतिपय यात्रु असहज महसुस गर्छन्। तर सुरक्षा प्रक्रियाको अनिवार्य हिस्सा भएकाले सबैले त्यसलाई पालना गर्नुपर्ने हुन्छ।

यसपछि यात्रु प्रतीक्षालयमा पुग्छन्। त्यहाँ रहेका पसलहरूमा नेपाली हस्तकला, स्मरणिका र स्थानीय परिकार उपलब्ध हुन्छन्। विदेशी पर्यटकहरूले अन्तिमपटक नेपाली चिया पिउँदै नेपालका सम्झना बोकेर बिदा लिने दृश्य देखिन्छ भने विदेशबाट फर्किएका नेपालीहरूले विमानस्थलमै आफ्नो देशको गन्ध महसुस गर्न थाल्छन्।

विमानस्थलमा प्रस्थानको तेस्रो चरण

प्रतीक्षालयमा यात्रुहरू आफ्नै संसारमा व्यस्त देखिन्छन्। कोही परिवारसँग फोनमा कुरा गरिरहेका हुन्छन्, कोही किताब पढिरहेका हुन्छन्, कोही पसलतिर घुमिरहेका हुन्छन्। कोही भने मौन भएर आफ्नै सोचमा हराइरहेका हुन्छन्।

उडानको घोषणा भएपछि बोर्डिङ प्रक्रिया सुरु हुन्छ। राहदानी जाँच गरेपछि यात्रुलाई जहाजसम्म लगिन्छ। पहिलोपटक जहाज चढ्नेहरूका लागि त्यो क्षण अझ विशेष हुन्छ। कोही फोटो खिचिरहेका हुन्छन्, कोही भिडियो बनाइरहेका हुन्छन्, त कोही चुपचाप जहाजतर्फ अघि बढिरहेका हुन्छन्।
समयसँगै विमानस्थलको स्वरूप फेरिँदै गएको छ। बढ्दो यात्रुचाप, नयाँ सेवा र प्रविधिसँगै चुनौतीहरू पनि थपिएका छन्। तर ती चुनौतीका बीच पनि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले देशको पहिचान बोकेको छ।

सायद त्यसैले विमानस्थल केवल एउटा गन्तव्य होइन—यो सम्झनाहरूको संग्रहालय हो। जहाँ प्रत्येक उडानसँग एउटा कथा जोडिएको हुन्छ, जहाँ आँसु, अँगालो र आशाले एकैसाथ पखेटा फैलाइरहेका हुन्छन्।

प्रशिक्षार्थी पत्रकार