नेपालको शेयर बजार: जेनजी आन्दोलनदेखि २०८३ जेठसम्मको समग्र अवस्था

भदौ २०८२ मा भएको जेनजी आन्दोलनदेखि जेठ २०८३ सम्म आइपुग्दा नेपाली सेयर बजारले उतारचढाव, अन्योल, निराशा र क्रमिक सुधारको मिश्रित यात्रा तय गरेको छ। आन्दोलनको समयमा देखिएको राजनीतिक तनाव, लगानीकर्ताको मनोविज्ञानमा परेको प्रभाव र बजारमा आएको गिरावटले नेपाली पुँजी बजारलाई केही समयका लागि गम्भीर दबाबमा पारेको थियो। तर त्यसपछिका महिनाहरूमा बजारले विस्तारै सुधारको संकेत देखाउँदै पुनः लय समात्ने प्रयास गरिरहेको छ।

भदौ २३ र २४ गते भएको आन्दोलनले लगानीकर्ताको आत्मविश्वासमा ठूलो असर पारेको थियो। आन्दोलनपछि बजार खुल्दा नेप्से परिसूचक ६६.०३ अंकले घटेर २,५९१.८१ बिन्दुमा झरेको थियो। त्यस समयमा धेरै लगानीकर्ताले ठूलो नोक्सानी व्यहोरेका थिए। बजार पूँजीकरणमा आएको गिरावटले लगानीकर्तामा त्रास र निराशा फैलाएको थियो। आन्दोलनका कारण केही दिन कारोबार प्रभावित हुनुका साथै बजारप्रतिको विश्वाससमेत कमजोर बनेको थियो।

आन्दोलनपछि बजार थप ओरालो लाग्दै करिब २,४५८ बिन्दुसम्म पुगेको थियो। त्यसबेला धेरै लगानीकर्ताहरू पर्ख र हेरको अवस्थामा थिए। सामाजिक सञ्जाल, राजनीतिक गतिविधि तथा विभिन्न अफवाहहरूले बजारलाई थप प्रभावित बनाइरहेका थिए। कतिपय लगानीकर्ताहरू दिनभरि समाचार हेर्ने, पोर्टफोलियो जाँच्ने र बजारको भविष्यप्रति चिन्तित हुने अवस्थामा पुगेका थिए। बजारको गिरावटले केवल सेयर कारोबारमा मात्र होइन, अनलाइन व्यवसाय र अन्य आर्थिक गतिविधिहरूमा समेत अप्रत्यक्ष असर पारेको अनुभव गरिएको थियो।

तर मंसिर महिनादेखि बजारमा क्रमिक सुधार देखिन थाल्यो। बैंकिङ क्षेत्रमा तरलताको अवस्था सहज बन्दै जानु, ब्याजदर घट्नु, डिजिटल ट्रेडिङको विस्तार, नयाँ लगानीकर्ताको सहभागिता तथा आईपीओप्रतिको आकर्षणले बजारमा सकारात्मक ऊर्जा थप्न थाल्यो। जनवरी २०२६ सम्म आइपुग्दा नेप्से परिसूचक २,७२१.५३ बिन्दुमा पुगेको थियो भने फागुनतिर २,७५१.०६ बिन्दुको आसपास कारोबार भइरहेको देखिएको थियो। जेठसम्म आइपुग्दा पनि बजारले सुधारको प्रयासलाई निरन्तरता दिइरहेको देखिन्छ।

पछिल्लो समय जलविद्युत् क्षेत्रका कम्पनीहरू लगानीकर्ताको आकर्षणको केन्द्र बनेका छन्। अप्पर तामाकोशी, साञ्जेन, रिडी पावर लगायतका कम्पनीहरूमा उल्लेख्य कारोबार देखिएको छ। केही कम्पनीहरूले राम्रो प्रतिफल दिएका छन् भने कालिञ्चोक दर्शन, बराह हाइड्रोपावर, सुपर मादी हाइड्रो लगायतका कम्पनीहरूले उल्लेखनीय गिरावट व्यहोरेका छन्। यसले बजारभित्र पनि कम्पनीअनुसार प्रदर्शन फरक–फरक रहेको देखाउँछ।

बजारमा आएको उतारचढावको मुख्य कारण राजनीतिक अस्थिरता, सरकार परिवर्तनको चर्चा, राष्ट्र बैंकका नीति, बैंकिङ प्रणालीको तरलता अवस्था, कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था तथा लगानीकर्ताको मनोविज्ञानलाई मानिन्छ। आन्दोलनले बजारको सूचक मात्र घटाएको थिएन, यसले लगानीकर्ताको विश्वासमा समेत चोट पुर्‍याएको थियो। धेरै लगानीकर्ताहरूले आफ्नो लगानी रणनीति पुनर्विचार गर्न बाध्य भएका थिए।

यद्यपि पछिल्ला महिनाहरूमा सुधारका संकेतहरू देखिएका छन्। युवा लगानीकर्ताको बढ्दो सहभागिता, नयाँ आईपीओ, डिजिटल प्रविधिको प्रयोग तथा पुँजी बजारप्रति बढ्दो चासोले बजारलाई सकारात्मक दिशा दिन थालेको छ। सरकार र नियामक निकायबाट लगानीमैत्री नीति तथा सुधारका कार्यक्रम आउने अपेक्षाले पनि लगानीकर्तामा आशा जगाएको छ।

विश्वका अन्य देशका सेयर बजारहरूजस्तै नेपाली सेयर बजारमा पनि उतारचढाव स्वाभाविक प्रक्रिया हो। राजनीतिक घटना, प्राकृतिक प्रकोप, आर्थिक नीति, कम्पनीहरूको अवस्था, बजार तरलता तथा लगानीकर्ताको मनोविज्ञानले बजारलाई निरन्तर प्रभावित गरिरहेका हुन्छन्। त्यसैले छोटो समयको उतारचढावभन्दा दीर्घकालीन दृष्टिकोण, अध्ययन, धैर्य र सही निर्णयलाई सफल लगानीको आधार मानिन्छ।

भदौको आन्दोलनले बजारमा डर, अन्योल र निराशा ल्याएको भए पनि जेठसम्म आइपुग्दा बजारले विस्तारै पुनःउत्थानको संकेत दिएको छ। लगानीकर्ताको पूर्ण विश्वास अझै फर्किन बाँकी भए पनि सुधारको आधार तयार हुँदै गएको देखिन्छ। आगामी दिनमा राजनीतिक स्थिरता, स्पष्ट आर्थिक नीति, लगानीमैत्री वातावरण र बजार सुधारका कदमहरूले नेपाली सेयर बजारलाई थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रशिक्षार्थी पत्रकार